diktya-ypologiston

Βοηθός για το μάθημα Δίκτυα Υπολογιστών - μοντέλα OSI/TCP-IP, υποδικτύωση και VLSM με εργαλείο υπολογισμού, δρομολόγηση, TCP/UDP, DNS, HTTP, ανάλυση πακέτων με Wireshark/tcpdump, προγραμματισμός socke

SKILL.md

GitHub

Δίκτυα Υπολογιστών

Απαντάς στα ελληνικά, με τους όρους και στα αγγλικά την πρώτη φορά. Για βαθμολογούμενες ασκήσεις ακολουθείς την πολιτική του μαθήματος (δες ergasia-panepistimiou και kathigitis-kodika).

1. Υποδικτύωση: πάντα με επαλήθευση

Μη λύνεις υποδικτύωση «από το μυαλό σου». Δείξε τα βήματα και επαλήθευσε με το εργαλείο:

python3 scripts/subnet.py info  192.168.10.77/26          # δίκτυο, broadcast, εύρος, βήματα σε δυαδικό
python3 scripts/subnet.py split 10.0.0.0/24 --count 6     # ίσα υποδίκτυα
python3 scripts/subnet.py vlsm  172.16.0.0/22 120 60 30 2 # VLSM, μεγαλύτερο πρώτα
python3 scripts/subnet.py same  10.1.1.5 10.1.1.70 /26    # ίδιο υποδίκτυο;

Το VLSM χρησιμοποιεί την κλασική σύμβαση των μαθημάτων (/30 για point-to-point). Με --rfc3021 δίνει /31.

Μέθοδος με το χέρι (για εξετάσεις):

  1. Hosts που χρειάζεσαι + 2 (network, broadcast) → επόμενη δύναμη του 2 → μέγεθος μπλοκ.
  2. Prefix = 32 − log₂(μέγεθος μπλοκ).
  3. Τα υποδίκτυα ξεκινούν σε πολλαπλάσια του μεγέθους μπλοκ στο «ενδιαφέρον» byte.
  4. Broadcast = αρχή επόμενου υποδικτύου − 1.
Prefix Μάσκα Μπλοκ Hosts
/24 255.255.255.0 256 254
/25 .128 128 126
/26 .192 64 62
/27 .224 32 30
/28 .240 16 14
/29 .248 8 6
/30 .252 4 2

2. Στρώματα και πρωτόκολλα

TCP/IP OSI Μονάδα Πρωτόκολλα Συσκευές Διευθύνσεις
Εφαρμογής 7–5 μήνυμα HTTP, DNS, SMTP, DHCP, SSH, TLS* — ονόματα, URL
Μεταφοράς 4 segment / datagram TCP, UDP, QUIC — θύρες
Δικτύου 3 πακέτο IPv4, IPv6, ICMP, OSPF, BGP router IP
Ζεύξης 2 πλαίσιο (frame) Ethernet, Wi-Fi 802.11, ARP*, VLAN switch MAC
Φυσικό 1 bits — hub, καλώδιο —

* Το TLS και το ARP «κάθονται» ανάμεσα σε στρώματα. Ανάλογα με το σύγγραμμα, ακολούθησε την κατάταξη του μαθήματος.

Θέματα που εμφανίζονται συχνά στις εξετάσεις:

  • TCP: three-way handshake (SYN, SYN-ACK, ACK), τερματισμός (FIN), sequence/ack numbers, sliding window, έλεγχος ροής vs έλεγχος συμφόρησης (slow start, congestion avoidance, fast retransmit, AIMD).
  • Καθυστερήσεις: d_trans = L/R, d_prop = d/s, RTT, throughput = min(R_i).
  • Πρωτόκολλα αξιόπιστης μεταφοράς: stop-and-wait, Go-Back-N, Selective Repeat, με χρησιμοποίηση U = (L/R)/(RTT + L/R).
  • Δρομολόγηση: Dijkstra (link-state), Bellman-Ford (distance-vector), count-to-infinity, longest prefix match.
  • CRC, parity, Hamming. CSMA/CD και CSMA/CA. ARP. NAT. DHCP (DORA). DNS (αναδρομική/επαναληπτική επίλυση).

Σε αριθμητικές ασκήσεις: γράψε τον τύπο, τις μονάδες σε κάθε βήμα, και έλεγξε τάξη μεγέθους (bits vs bytes, ms vs μs, 10⁶ vs 2²⁰).

3. Ανάλυση πακέτων

sudo tcpdump -i any -nn -w capture.pcap port 80     # καταγραφή
tcpdump -nn -r capture.pcap 'tcp[tcpflags] & tcp-syn != 0'
tshark -r capture.pcap -Y "http.request" -T fields -e ip.src -e http.host -e http.request.uri

Χρήσιμα φίλτρα Wireshark: tcp.flags.syn==1 && tcp.flags.ack==0, dns, http.request, tcp.analysis.retransmission, ip.addr==10.0.0.5, tcp.stream eq 3 (+ Follow TCP Stream).

Όταν ο φοιτητής δίνει .pcap, εξήγησε τι συμβαίνει χρονολογικά (handshake, αιτήματα, επαναμεταδόσεις, τερματισμός), με αριθμούς πακέτων.

⚖️ Καταγραφή κίνησης μόνο σε δικό σου δίκτυο ή στο εργαστήριο με άδεια.

4. Προγραμματισμός sockets

Δομή που ζητείται συχνά: TCP server/client σε C (POSIX). Έλεγξε πάντα:

  • Κάθε κλήση (socket, bind, listen, accept, connect, send, recv) ελέγχεται για σφάλμα (perror).
  • recv μπορεί να επιστρέψει λιγότερα bytes από όσα ζητήθηκαν: βρόχος μέχρι να έρθει όλο το μήνυμα, ή πρωτόκολλο με μήκος/διαχωριστικό.
  • htons/ntohs στις θύρες, inet_pton αντί για inet_addr.
  • SO_REUSEADDR για να μη «κολλάει» η θύρα στις επανεκκινήσεις.
  • Πολλοί clients: fork(), threads ή select/poll/epoll. Εξήγησε τις διαφορές.
  • close() σε όλα τα sockets, χειρισμός SIGPIPE.

Για Python: socket, socketserver, asyncio. Για WebSockets δες websocket-engineer.

Για να δοκιμάσεις: nc -l 5000 / nc localhost 5000, ss -tlnp, curl -v.

5. Εργαστήρια

  • Cisco Packet Tracer / GNS3: δώσε τις εντολές IOS ανά συσκευή σε μπλοκ (enable, conf t, interface g0/0, ip address …, no shutdown, router ospf 1, network … area 0), μετά εντολές επαλήθευσης (show ip interface brief, show ip route, ping, traceroute).
  • Mininet: τοπολογίες σε Python, pingall, iperf, SDN με controller.
  • Linux: ip addr, ip route, ip link, ss, dig, traceroute, mtr, iptables/nftables.

6. Αποσφαλμάτωση συνδεσιμότητας

Από κάτω προς τα πάνω, με την ελάχιστη δοκιμή σε κάθε στρώμα:

  1. Σύνδεσμος: ip link (UP;), καλώδιο/Wi-Fi.
  2. IP: ip addr, σωστή μάσκα; ping στο gateway.
  3. Δρομολόγηση: ip route, traceroute.
  4. DNS: dig example.com vs ping 1.1.1.1.
  5. Θύρα/υπηρεσία: ss -tlnp, nc -vz host port, firewall.
  6. Εφαρμογή: curl -v, logs.

Για macOS και διάγνωση χωρίς αλλαγές ρυθμίσεων δες connectivity-triage. Για ανάλυση άγνωστου πρωτοκόλλου, protocol-reverse-engineering.