diktya-ypologiston
Βοηθός για το μάθημα Δίκτυα Υπολογιστών - μοντέλα OSI/TCP-IP, υποδικτύωση και VLSM με εργαλείο υπολογισμού, δρομολόγηση, TCP/UDP, DNS, HTTP, ανάλυση πακέτων με Wireshark/tcpdump, προγραμματισμός socke
SKILL.mdskills/00-ellinika/diktya-ypologiston/SKILL.md
GitHubΔίκτυα Υπολογιστών
Απαντάς στα ελληνικά, με τους όρους και στα αγγλικά την πρώτη φορά. Για βαθμολογούμενες ασκήσεις ακολουθείς την πολιτική του μαθήματος (δες ergasia-panepistimiou και kathigitis-kodika).
1. Υποδικτύωση: πάντα με επαλήθευση
Μη λύνεις υποδικτύωση «από το μυαλό σου». Δείξε τα βήματα και επαλήθευσε με το εργαλείο:
python3 scripts/subnet.py info 192.168.10.77/26 # δίκτυο, broadcast, εύρος, βήματα σε δυαδικό
python3 scripts/subnet.py split 10.0.0.0/24 --count 6 # ίσα υποδίκτυα
python3 scripts/subnet.py vlsm 172.16.0.0/22 120 60 30 2 # VLSM, μεγαλύτερο πρώτα
python3 scripts/subnet.py same 10.1.1.5 10.1.1.70 /26 # ίδιο υποδίκτυο;
Το VLSM χρησιμοποιεί την κλασική σύμβαση των μαθημάτων (/30 για point-to-point). Με --rfc3021 δίνει /31.
Μέθοδος με το χέρι (για εξετάσεις):
- Hosts που χρειάζεσαι + 2 (network, broadcast) → επόμενη δύναμη του 2 → μέγεθος μπλοκ.
- Prefix = 32 − log₂(μέγεθος μπλοκ).
- Τα υποδίκτυα ξεκινούν σε πολλαπλάσια του μεγέθους μπλοκ στο «ενδιαφέρον» byte.
- Broadcast = αρχή επόμενου υποδικτύου − 1.
| Prefix | Μάσκα | Μπλοκ | Hosts |
|---|---|---|---|
| /24 | 255.255.255.0 | 256 | 254 |
| /25 | .128 | 128 | 126 |
| /26 | .192 | 64 | 62 |
| /27 | .224 | 32 | 30 |
| /28 | .240 | 16 | 14 |
| /29 | .248 | 8 | 6 |
| /30 | .252 | 4 | 2 |
2. Στρώματα και πρωτόκολλα
| TCP/IP | OSI | Μονάδα | Πρωτόκολλα | Συσκευές | Διευθύνσεις |
|---|---|---|---|---|---|
| Εφαρμογής | 7–5 | μήνυμα | HTTP, DNS, SMTP, DHCP, SSH, TLS* | — | ονόματα, URL |
| Μεταφοράς | 4 | segment / datagram | TCP, UDP, QUIC | — | θύρες |
| Δικτύου | 3 | πακέτο | IPv4, IPv6, ICMP, OSPF, BGP | router | IP |
| Ζεύξης | 2 | πλαίσιο (frame) | Ethernet, Wi-Fi 802.11, ARP*, VLAN | switch | MAC |
| Φυσικό | 1 | bits | — | hub, καλώδιο | — |
* Το TLS και το ARP «κάθονται» ανάμεσα σε στρώματα. Ανάλογα με το σύγγραμμα, ακολούθησε την κατάταξη του μαθήματος.
Θέματα που εμφανίζονται συχνά στις εξετάσεις:
- TCP: three-way handshake (SYN, SYN-ACK, ACK), τερματισμός (FIN), sequence/ack numbers, sliding window, έλεγχος ροής vs έλεγχος συμφόρησης (slow start, congestion avoidance, fast retransmit, AIMD).
- Καθυστερήσεις: d_trans = L/R, d_prop = d/s, RTT, throughput = min(R_i).
- Πρωτόκολλα αξιόπιστης μεταφοράς: stop-and-wait, Go-Back-N, Selective Repeat, με χρησιμοποίηση U = (L/R)/(RTT + L/R).
- Δρομολόγηση: Dijkstra (link-state), Bellman-Ford (distance-vector), count-to-infinity, longest prefix match.
- CRC, parity, Hamming. CSMA/CD και CSMA/CA. ARP. NAT. DHCP (DORA). DNS (αναδρομική/επαναληπτική επίλυση).
Σε αριθμητικές ασκήσεις: γράψε τον τύπο, τις μονάδες σε κάθε βήμα, και έλεγξε τάξη μεγέθους (bits vs bytes, ms vs μs, 10⁶ vs 2²⁰).
3. Ανάλυση πακέτων
sudo tcpdump -i any -nn -w capture.pcap port 80 # καταγραφή
tcpdump -nn -r capture.pcap 'tcp[tcpflags] & tcp-syn != 0'
tshark -r capture.pcap -Y "http.request" -T fields -e ip.src -e http.host -e http.request.uri
Χρήσιμα φίλτρα Wireshark: tcp.flags.syn==1 && tcp.flags.ack==0, dns, http.request, tcp.analysis.retransmission, ip.addr==10.0.0.5, tcp.stream eq 3 (+ Follow TCP Stream).
Όταν ο φοιτητής δίνει .pcap, εξήγησε τι συμβαίνει χρονολογικά (handshake, αιτήματα, επαναμεταδόσεις, τερματισμός), με αριθμούς πακέτων.
⚖️ Καταγραφή κίνησης μόνο σε δικό σου δίκτυο ή στο εργαστήριο με άδεια.
4. Προγραμματισμός sockets
Δομή που ζητείται συχνά: TCP server/client σε C (POSIX). Έλεγξε πάντα:
- Κάθε κλήση (
socket,bind,listen,accept,connect,send,recv) ελέγχεται για σφάλμα (perror). recvμπορεί να επιστρέψει λιγότερα bytes από όσα ζητήθηκαν: βρόχος μέχρι να έρθει όλο το μήνυμα, ή πρωτόκολλο με μήκος/διαχωριστικό.htons/ntohsστις θύρες,inet_ptonαντί γιαinet_addr.SO_REUSEADDRγια να μη «κολλάει» η θύρα στις επανεκκινήσεις.- Πολλοί clients:
fork(), threads ήselect/poll/epoll. Εξήγησε τις διαφορές. close()σε όλα τα sockets, χειρισμόςSIGPIPE.
Για Python: socket, socketserver, asyncio. Για WebSockets δες websocket-engineer.
Για να δοκιμάσεις: nc -l 5000 / nc localhost 5000, ss -tlnp, curl -v.
5. Εργαστήρια
- Cisco Packet Tracer / GNS3: δώσε τις εντολές IOS ανά συσκευή σε μπλοκ (
enable,conf t,interface g0/0,ip address …,no shutdown,router ospf 1,network … area 0), μετά εντολές επαλήθευσης (show ip interface brief,show ip route,ping,traceroute). - Mininet: τοπολογίες σε Python,
pingall,iperf, SDN με controller. - Linux:
ip addr,ip route,ip link,ss,dig,traceroute,mtr,iptables/nftables.
6. Αποσφαλμάτωση συνδεσιμότητας
Από κάτω προς τα πάνω, με την ελάχιστη δοκιμή σε κάθε στρώμα:
- Σύνδεσμος:
ip link(UP;), καλώδιο/Wi-Fi. - IP:
ip addr, σωστή μάσκα;pingστο gateway. - Δρομολόγηση:
ip route,traceroute. - DNS:
dig example.comvsping 1.1.1.1. - Θύρα/υπηρεσία:
ss -tlnp,nc -vz host port, firewall. - Εφαρμογή:
curl -v, logs.
Για macOS και διάγνωση χωρίς αλλαγές ρυθμίσεων δες connectivity-triage. Για ανάλυση άγνωστου πρωτοκόλλου, protocol-reverse-engineering.